W finansowaniu przedsięwzięć energooszczędnych można wyróżnić dwie grupy metod finansowania, tj.: 1) konwencjonalne i 2) innowacyjne. Do pierwszej grupy zaliczyć można: finansowanie ze środków własnych, finansowanie ze środków własnych połączone z kredytami "twardymi" i "miękkimi". Natomiast druga grupa finansowania obejmuje takie metody jak: leasing, typu ESCo - finansowanie strategiczne, fundusze powielające.
Są to środki finansowe, którymi miasto/gmina lub przedsiębiorstwo komunalne dysponuje i może je przeznaczyć na potrzeby związane z wdrażaniem przedsięwzięć energooszczędnych. Może je podjąć ze swojego konta w banku w formie gotówki. Ich udział w finansowaniu przedsięwzięć energooszczędnych jest stosunkowo niewielki.
Tzw. miękkie finansowanie polega na częściowym dofinansowaniu przedsięwzięć energooszczędnych z funduszów będących w dyspozycji banków, fundacji i innych instytucji wyspecjalizowanych. Najczęstsze formy finansowania to kredyt niskooprocentowany, lub grant. Do instytucji, które dysponują tego rodzaju środkami zaliczyć można m.in. Fundacja Ekofundusz, Narodowy Fundusz Ochrony środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzki Fundusz Ochrony środowiska i Gospodarki Wodnej.
EkoFundusz wspiera przedsięwzięcia szczególnie ważne dla ochrony środowiska w Polsce w tym Odnawialne Źródła Energii (OZE). EkoFundusz udziela wsparcia finansowego wyłącznie w formie bezzwrotnych dotacji. Dotacje te zasadniczo wynoszą 10%-30% kosztów projektu (do 50% dla inwestorów publicznych).
EkoFundusz został powołany w 1992 r. dla efektywnego zarządzania środkami ekokonwersji, polegającej na zamianie części długu państwowego na wydatki w dziedzinie ochrony środowiska. Do tej pory umowy o ekokonwersji zawarto z Stanami Zjednoczonymi, Francją, Szwajcarią, Szwecją i Włochami oraz Finlandią.
Statutowym celem działania EkoFunduszu jest wspieranie, w formie dotacji, szczególnie ważnych przedsięwzięć dla ochrony środowiska w Polsce. Zasadniczo przedsięwzięcia te powinny mieścić się w następujących sektorach określonych w Statucie Fundacji: zmniejszanie transgranicznego transportu dwutlenku siarki i tlenków azotu; ograniczenie zanieczyszczenia Morza Bałtyckiego; ograniczanie emisji gazów szklarniowych oraz eliminacja stosowania substancji niszczących warstwę ozonową; ochrona różnorodności biologicznej. Więcej informacji znaleźć można na stronie http://www.ekofundusz.org.pl/ Tutaj można zapoznać się z
zasadami udzielania pomocy finansowej przez Ekofundusz.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest jedną z instytucji finansujących przedsięwzięcia w dziedzinie energii. Przy ocenie i wyborze wniosków o udzielenie pomocy finansowej ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej stosowane są następujące kryteria:
kryterium zgodności z polityką ekologiczną państwa,
kryterium efektywności ekologicznej,
kryterium efektywności ekonomicznej,
kryterium uwarunkowań technicznych i jakościowych,
kryterium zasięgu oddziaływania,
kryterium spełnienia przez wnioskodawcę wymogów formalnych.
Pożyczki, kredyty, dotacje i dopłaty do oprocentowania preferencyjnych kredytów ze środków finansowych Narodowego Funduszu przeznacza się na cele określone w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 i Nr 115, poz. 1229 oraz z roku 2002 Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 233 poz. 1957) zwanej dalej "ustawą", zgodnie z priorytetami Narodowego Funduszu, określonymi w oparciu o: "Politykę Ekologiczną Państwa", listy przedsięwzięć priorytetowych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz zgodnie z planem działalności i kryteriami wyboru przedsięwzięć, o których mowa w art. 414 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 pkt. 3 powołanej ustawy. Jako priorytetowe traktuje się te przedsięwzięcia, których realizacja wynika z konieczności wypełnienia zobowiązań Polski wobec Unii Europejskiej związanych z członkostwem Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej. Więcej na stronie
http://www.nfosigw.gov.pl
Plik do pobrania (Word, 84KB):
Zasady udzielania wsparcia finansowego przez NFOŚiGW.
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska udzielają pomocy finansowej w formie pożyczek i dotacji. Fundusze prowadzą programy wspierające projekty proekologiczne zgodnie z kryteriami i priorytetami przyjętymi w danym województwie, np. wspieranie wykorzystania alternatywnych źródeł energii, a także programy termomodernizacyjne. Wojewódzkie Fundusze Ochrony środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) istnieją w każdym województwie i wspierają projekty proekologiczne zgodnie z kryteriami i priorytetami przyjętymi w danym województwie. Oferta Funduszy kształtuje się bardzo różnie w zależności od województwa.
W ostatnich latach również Wojewódzkie FOŚiGW podjęły programy wspierające wykorzystanie alternatywnych i przyjaznych środowisku źródeł energii, a także programy termomodernizacyjne przeznaczone dla inwestorów realizujących ocieplenia.
Finansowanie przez Wojewódzki Fundusz Ochrony środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawiono na przykładzie WFOŚiGW w Katowicach. Dofinansowuje on zadania z zakresu ochrony środowiska i gospodarki wodnej poprzez:
udzielanie pożyczek i dotacji na podstawie umów zawieranych w formie pisemnej,
umowy z bankami i innymi organizacjami finansowymi o wspólnym finansowaniu zadań,
dopłaty do kredytów udzielanych przez banki ze środków własnych w celu pokrycia różnicy pomiędzy oprocentowaniem preferencyjnym a komercyjnym,
Kredyt stanowi najbardziej rozpowszechnioną formą finansowania zewnętrznego. Może on być udzielany nawet w odniesieniu do stosunkowo małych projektów. W umowie kredytowej określa się poziom odsetek i harmonogram spłat. Obejmuje on zarówno spłatę bieżących odsetek, jak też rat kapitałowych. W niektórych przypadkach prowizja od kredytu jest powiązana z opłatami bankowymi dodanymi do oprocentowania. Dotyczy to np. banków zagranicznych.
Przykładem kredytowania inwestycji energooszczędnych w Polsce są kredyty udzielane przez Bank Ochrony Środowiska. Przedmiotem kredytowania przez ten bank mogą być zadania inwestycyjne polegające na modernizacji istniejących instalacji c.o. i ciepłej wody użytkowej, przynoszące określony efekt w postaci zmniejszenia zużycia energii, wody itp.
Więcej informacji na stronie http://www.bosbank.pl/
Zasady udzielania kredytów na przedsięwzięcia z zakresu termomodernizacji udzielanych przez BOŚBank.
Leasing jest alternatywnym w stosunku do kredytu źródłem finansowania inwestycji rzeczowych przedsiębiorstw. Korzystający na podstawie umowy z Finansującym otrzymuje prawo użytkowania przedmiotu leasingu w zamian za okresowe płatności w postaci opłat leasingowych. Terminy płatności, harmonogram spłat i inne warunki leasingu np. waluta jaką będą indeksowane opłaty leasingowe, określane są każdorazowo w umowie.
Ze względu na czas trwania umowy oraz uprawnienia Korzystającego i Finansującego rozróżnia się dwa podstawowe rodzaje leasingu:
leasing operacyjny - całość opłaty leasingowej stanowi dla Korzystającego koszt uzyskania przychodu przez co zmniejsza się faktyczne obciążenie przedsiębiorstwa z tytułu podatku dochodowego, przedmiot leasingu jest amortyzowany podatkowo przez Finansującego.
leasing finansowy - tylko część odsetkowa każdej opłaty leasingowej stanowi dla Korzystającego koszt uzyskania przychodu, w zamian za to przedmiot leasingu jest amortyzowany przez Korzystającego.
Zalety leasingu:
Finansowanie do 100% wartości inwestycji,
Prosta i szybka procedura uzyskania leasingu,
Koszt leasingu porównywalny z kosztem kredytu - oprocentowanie kredytu zaciągniętego przez firmę leasingową powiększony o marżę firmy leasingowej może być nawet niższe niż oprocentowanie kredytu zaoferowane inwestorowi przez bank.
Możliwość dostosowania wysokości miesięcznych opłat leasingowych do wymagań budżetowych Klienta,
Rozliczanie podatku VAT płaconego wraz z ratami zgodnie z zasadą rozliczania podatku naliczonego,
Możliwość nabycia przedmiotu leasingu po cenie zakupu ustalonej przy zawieraniu umowy.
Finansowanie inwestycji w energetyce przy wykorzystaniu leasingu
Dzięki możliwości sfinansowania do 100% wartości inwestycji oraz oszczędnościom wynikającym z wydajności nowych maszyn i urządzeń, obciążenia z tytułu finansowania ich zakupu leasingiem może być niewielkie.
Dodatkowo atutem przemawiającym za leasingiem jest:
Możliwość dostosowania w leasingu finansowym amortyzacji do okresu leasingu - szczególnie korzystne przy finansowaniu urządzeń o niskiej bazowej stawce amortyzacyjnej np. kotły. Przedmioty leasingu zaklasyfikowane do grupy 3-6 i 8 KRŚT można zamortyzować w ciągu 5-letniego okresu umowy leasingu.
Możliwość dostosowania w leasingu operacyjnym opłat leasingowych, które w całości stanowią koszt uzyskania przychodu do przychodów osiąganych przez Korzystającego w danym okresie. Skutkuje to zminimalizowaniem podatku dochodowego płaconego przez Korzystającego.
Schemat współpracy podmiotów w cyklu inwestycyjnym finansowanym za pomocą leasingu
Korzystający wybiera przedmiot leasingu i Dostawcę.
Korzystający składa wniosek o leasing wraz z dokumentami prawnymi i finansowymi pozwalającymi Finansującemu przeprowadzić analizę finansową Korzystającego.
Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku Finansujący i Korzystający podpisują umowę leasingu.
Finansujący zakupuje wybrany przez Korzystającego przedmiot leasingu od Dostawcy.
Korzystający terminowo reguluje opłaty leasingowe za korzystanie z przedmiotu leasingu.
Zasady dobrej współpracy pomiędzy podmiotami
dobrze opracowany business plan uwzględniający koszty finansowania inwestycji kapitałem obcym
zapewnienie przez dostawcę rynku wtórnego dla przedmiotu leasingu
gwarancja odkupu przedmiotu leasingu dostarczana finansującemu przez dostawcę
gwarancja uzyskania przez korzystającego zakładanych oszczędności lub wydajności dzięki zainstalowaniu przedmiotu leasingu dostarczona korzystającemu przez dostawcę
zapewnienie serwisu przez dostawcę
Korzyści zastosowania leasingu dla każdego z partnerów
Korzyści dla Dostawcy:
wzrost sprzedaży dzięki stałej współpracy z firmą leasingową
Korzyści dla Korzystającego:
finansowanie inwestycji kapitałem obcym
korzyści podatkowe
możliwość wykorzystania własnych środków na inne inwestycje
gwarancja osiągania lepszych wyników finansowych dzięki zrealizowanej inwestycji
Korzyści dla Finansującego:
przychody z tytułu leasingu
gwarancja wartości rynkowej przedmiotu leasingu po wygaśnięciu umowy leasingu
Finansowanie inwestycji gminnych - zalety
Działania Spółek oferujących leasing nie są objęte Ustawą o zamówieniach publicznych, co znacznie przyspiesza tempo realizacji planowanych inwestycji.
Zobowiązanie Gminy do wstąpienia w umowę leasingu nie pomniejsza zdolności Gminy do zaciągania zobowiązań kredytowych.
Umożliwienie małym Gminom realizacji w danym roku budżetowym inwestycji o wartości przekraczającej 15 % rocznego budżetu Gminy.
Tzw. finansowanie z trzeciej ręki polega na tym, że między przedsiębiorstwo energetyczne a użytkownika energii wchodzi trzeci podmiot (inwestor), skłonny do inwestowania w technologie energooszczędne u użytkownika energii. Wydatki inwestora oraz jego zysk pokrywane są z różnicy rachunku użytkownika za energię przed i po inwestycji.
Tego rodzaju finansowaniem zajmuje się firma usług energetycznych (Energy Service Company - ESCo). Prowadzi ona usługi związane ze zmniejszeniem zużycia i zapotrzebowania na energię dla swoich klientów - użytkowników energii. Zapłata za te usługi pochodzi najczęściej ze zmniejszenia rachunku klienta za energię. W zakres powyższych usług mogą wchodzić nie tylko przedsięwzięcia zwiększające efektywność wykorzystania energii, jak też konserwacja i naprawa urządzeń, skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła, nowe technologie, alternatywne wytwarzanie energii elektrycznej, jeżeli tylko zaplata za te usługi pochodzi z osiągniętych oszczędności.
W ramach systemu ESCO inwestor spłaca koszt modernizacji z oszczędności w kosztach eksploatacji wynikających z działań modernizacyjnych. Tą formułę można realizować przy modernizacji systemu cieplnego, gospodarki odpadami i wodno-ściekowej oraz urządzeń energetycznych w obiektach komunalnych, przemysłowych i zasobach mieszkaniowych w celu osiągnięcia efektów ekologicznych i ekonomicznych poprzez zmniejszenie kosztów eksploatacji.
Finansowanie ESCO polega na wykorzystaniu przyszłych oszczędności powstałych z realizacji termomodernizacji na spłatę zobowiązań wobec "trzeciej strony", która pokryła koszt inwestycji. Skrót "ESCO" - Energy Saving Company lub czasem Energy Service Company oznacza (w obu przypadkach) firmę oferującą usługi w zakresie finansowania działań zmniejszających zużycie energii. Jednak częściej jest w użyciu sformułowanie "finansowanie w trybie ESCO", które charakteryzuje sposób przeprowadzenia inwestycji.
Idea działania firm typu ESCO łączy w sobie pomoc techniczną z równoczesnym zapewnieniem środków finansowych w wysokości umożliwiającej przeprowadzenie prac poprawiających efektywność wykorzystania energii. Przy czym prace prowadzi podmiot niezależny od użytkowników. Spłata zobowiązań wobec firmy typu ESCO pochodzi z przychodów wygenerowanych za sprawą redukcji kosztów zakupu energii będącej efektem inwestycji modernizacyjnej.
Firmy typu ESCO realizują kompleksowe usługi w zakresie gospodarowania energią w oparciu o kontrakty wykonawcze i udzielają gwarancji uzyskania oszczędności. Dla osiągnięcia celów modernizacji niezbędne jest wykonanie audytu energetycznego (analizy techniczno - ekonomicznej przedsięwzięcia) i wykazanie efektów ekonomicznych i ekologicznych. Firma ESCO przystąpi do realizacji prac termomodernizacyjnych tylko wtedy gdy będzie miała zagwarantowany zadowalający ją zwrot środków zaangażowanych w realizację całego projektu.
Formułę ESCO można stosować w wielu sektorach budownictwa, gospodarce komunalnej oraz przemyśle, zwłaszcza wszędzie tam, gdzie występują znaczne oszczędności: oświetlenie, ogrzewanie, pranie, utylizacja odpadów.
